الفيض الكاشاني

58

راه روشن ترجمه كتاب المحجه البيضاء فى تهذيب الاحياء ( فارسى )

روايت كرده‌اند كه ضمن پاسخ مسائل خود از محمّد بن عثمان عمرى ( يكى از نوّاب اربعه - م ) آمده است : « . . . و امّا آنچه در بارهء نماز به هنگام طلوع و غروب خورشيد پرسيده‌اى اگر واقع امر همان گونه است كه مردم مىگويند : خورشيد در ميان دو شاخ شيطان طلوع و غروب مىكند پس چيزى بيشتر از نماز بينى شيطان را به خاك نمىمالد ، تو نماز را در آن هنگام به جاى آور ، و بينى شيطان را به خاك بمالان . » مسألة : هر گاه انسان ندانسته با لباس نجس نماز بگزارد ، ( 1 ) و به آن آگاه نشود تا وقت بگذرد هيچ خلافى در ميان اصحاب ما نيست كه نماز او درست است . اگر در اثناى نماز آگاه شد در صورتى كه مىتواند ضمن حفظ پوشش عورت ، آن لباس را از خود جدا سازد يا تبديل و يا تطهير كند و به نماز ادامه دهد و گرنه نماز را از سر گيرد ، مگر آن كه يقين داشته باشد پيش از نماز دچار آن شده كه در اين صورت بايد مطلقا نمازش را از سر شروع كند ، و گفته‌اند : به همان ترتيب عمل كند هر چند يقين به سبقت نجاست بر نماز داشته باشد ، و نيز گفته شده است در صورت وسعت وقت مطلقا نماز را از سر گيرد . اگر پس از فارغ شدن از نماز علم به نجاست پيدا كند در اين صورت هر گاه پيش از نماز علم به آن داشته ليكن فراموش كرده تنها در صورت بقاى وقت واجب است نمازش را اعاده كند ، و گفته‌اند : مطلقا بايد نماز را اعاده كند و اكثر فقها بر اين رأى مىباشند . و هم گفته‌اند : مطلقا اعاده لازم نيست ، و اگر پيش از نماز علم به نجاست نداشته است مطلقا نبايد اعاده كند ، و گفته‌اند : در صورت بقاى وقت بايد اعاده كند ، و آنچه را ما اختيار كرده‌ايم بر طبق مقتضاى جمع ميان اخبار صحيح است ، و آراى ديگران به مقتضاى برخى از اين اخبار است . اگر در اثناى نماز نتواند موضع نجاست را تطهير دهد طبق اخبار صحيح در همان لباس نماز بگزارد ، و جايز است آن را از خود جدا سازد و برهنه و نشسته با اشاره نماز بگزارد و اين رأى به مقتضاى دو خبرى است كه شهرتشان ضعف آنها را جبران مىكند ، و نيز به سبب تعارض ستر عورت و قيام و به جا آوردن افعال با وجود مانع است ، ليكن همان گونه كه رأى ابن جنيد است سزاوارتر قول اوّل مىباشد و نيز گفته شده است : جدا كردن چيز نجس حتما واجب است ولى اين قولى در خور اعتنا